ΚΑΛΗΜΕΡΑ ΕΛΛΑΔΑ

"O άνθρωπος πρέπει κάθε μέρα νακούει ένα γλυκό τραγούδι, να διαβάζει ένα ωραίο ποίημα, να βλέπει μια ωραία εικόνα και, αν είναι δυνατόν, να διατυπώνει μερικές ιδέες. Αλλιώτικα χάνει το αίσθημα του καλού και την τάση προς αυτό...". Γκαίτε.

~

....................."Η συμφιλίωση των πολιτισμών περνά μέσα από την οικουμενικότητα της Παιδείας"

"Χαίρε Ω Χαίρε Ελευθερία" Δ. Σολωμός

"Χαίρε Ω Χαίρε Ελευθερία" Δ. Σολωμός
"Χαίρε Ω Χαίρε Ελευθερία" Δ. Σολωμός

................................................είμαστε περιηγητές και όχι ως τουρίστες...........................................................

Δευτέρα, 25 Ιουνίου 2018

Οι Aρχαιολογικοί χώροι της Ηλείας

  Αφιέρωμα  



Αρχαίο Λέπρεο
Αρχαία ισχυρή πόλη σε στρατηγικό σημείο, αφού ήλεγχε τα περάσματα για Ηλεία, Μεσσηνία και Αρκαδία.

Η διεκδίκηση του Λεπρέου από τους Ηλείους, τους οδήγησε στην ανοικτή σύγκρουση με τους Σπαρτιάτες οι οποίοι εισέβαλαν και ερήμωσαν την Ηλεία στα τέλη του 5ου π.Χ αιώνα.
Το Λέπρεο ήταν μέλος της Αχαϊκής Συμπολιτείας, ενώ το 146 π.Χ, οι Ρωμαίοι το προσάρτησαν πάλι στην Ηλεία.
Τον Μεσαίων καταστράφηκε από βαρβαρικές επιδρομές.
Από τα τείχη της πόλης σώζονται ελάχιστα υπολείμματα. Η ακρόπολη των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων διαθέτει τείχη με τετράγωνους πύργους, οι οποίοι σώζονται σε ύψος 4 μέτρων.
Ερείπια περιπτέρου ναού, δωρικού ρυθμού, χρονολογούνται στους κλασικούς χρόνους. Ο ναός αποδίδεται στη θεά Δήμητρα. Σε μικρή απόσταση από το ναό αποκαλύφθηκαν θεμέλια βωμού και τάφοι οι οποίοι τοποθετούνται στην περίοδο από τους αρχαϊκούς έως τους ρωμαϊκούς χρόνους.

Θεισόα
Βρίσκεται σε ορεινή περιοχή, ανατολικά της Ανδρίτσαινας, κοντά στο σημερινό χωριό Θεισόα. Σε αυτή την γεωγραφική περιοχή βρίσκονται αρκετά ερείπια οικιών, διάσπαρτα αρχιτεκτονικά μέλη ναών, καθώς και επιγραφές. Η ακρόπολη της πόλης περιβάλλεται από ισχυρό τείχος.
Φιγαλεία
Υπήρξε κατά την αρχαιότητα μια από τις ισχυρότερες αρκαδικές πόλεις. Την περιέβαλε ισχυρό τείχος μήκους περίπου 4 χλμ, με πύργους ορθογώνιους και κυκλικούς, το οποίο σώζεται ακόμη και σήμερα σε πολύ καλή κατάσταση και σε αρκετό ύψος.

Αλιφείρα
Τοποθετείται στην κορυφή ενός επιμήκους απότομου λόφου πάνω από το σύγχρονο χωριό Αλιφείρα. Ο λόφος αυτός ονομάζεται και «Κάστρο της Νεροβίτσας». Η κατοίκηση της περιοχής ξεκινά από τον 5ο αιώνα π.Χ.
Το 191 π.Χ., γίνεται μέλος της Αχαϊκής Συμπολιτείας. Η περιοχή ανασκάφτηκε από τον Ορλάνδο το 1932-1933. Οι ανασκαφές αποκάλυψαν το τείχος που περιέβαλε την ακρόπολη, ενώ πάνω σε αυτήν εντοπίστηκαν τα θεμέλια του ναού της Αθηνάς του 5ου αιώνα π.Χ.
Ευμεγέθης βωμός αποκαλύφθηκε στη βόρεια πλευρά του ναού. Επίσης, σε χαμηλότερο επίπεδο στη δυτική πλευρά του βράχου βρέθηκε ο ναός του Ασκληπιού, ο οποίος χρονολογείται από το δεύτερο μισό του 4ου αιώνα π.Χ.

Αρχαία Σκιλλουντία
Απέχει 3,5 χλμ από την Ολυμπία και τοποθετείται νότια αυτής. Οι ανασκαφές που έχουν διενεργηθεί στην περιοχή του Προφήτη Ηλία Μακρισίων ανέδειξαν ότι είχε ιδρυθεί ένας οικισμός ήδη από τους μεσοελλαδικούς χρόνους που με τη σειρά του επεκτάθηκε στα βόρεια της προϊστορικής εγκατάστασης κατά την ιστορική περίοδο.
Ο Σκίλλους κατά τον 7ο-6ο αιώνα π.Χ., υπήρξε φίλος Των Πισατών, γεγονός που αρκούσε για να καταστραφεί η πόλη το 572 π.Χ. από τους Ηλείους.
Γύρω στο 400 π.Χ. κυριάρχησαν οι Σπαρτιάτες οι οποίοι στη συνέχεια παραχώρησαν στον Ξενοφώντα ένα αρκετά μεγάλο τμήμα της. Ο Ξενοφών εγκαταστάθηκε εκεί και ίδρυσε το ναό της Αρτέμιδας.

Πλατιάνα
Ο ερειπιώνας της αρχαίας πόλης [Αίπυ] καταλαμβάνει λόφο του όρους Λαπίθας στα νότια του ωριού Πλατιάνα. Η οχυρωμένη αυτή πόλη περιβάλλεται από μια σειρά τειχών, πιθανώς του 4ου ή 3ου αιώνα π.Χ. και σώζεται στο σύνολό της σε πολύ καλή κατάσταση [σε ορισμένα σημεία γύρω στα 5 μ. ύψος].

Κακόβατος
Σημαντική μυκηναϊκή θέση αποτελεί ο αρχαιολογικό χώρος του Κακοβάτου στο δήμο Ζαχάρως. Εκεί ανασκάφηκαν τρεις θαλαμωτοί τάφοι και ένας οχυρωμένος οικισμός.
Οι κάτοικοι ονόμαζαν και αποκαλούν ακόμη και σήμερα την περιοχή «Μάρμαρα».
Ο οικισμός ήταν οχυρωμένος με ισχυρό τείχος

Αρχαία Σαμία
Στα βόρεια του Λάπιθα υπάρχουν τα ερείπια της Ακρόπολης της Σαμίας. Τα τείχη του Σαμικού με διπλό περίβολο που χρονολογούνται από τον 6ο π.Χ. αιώνα και λέγεται ότι προστάτευαν την ομηρική πόλη Αρήνη. Ο καθηγητής Ν. Γιαλούρης το 1954 αποκάλυψε εδώ Μυκηναϊκό τύμβο με δεκατέσσερις τάφους του 1600-1200 π.Χ.

Πρασιδάκι
Δύο χιλιόμετρα από το Πρασιδάκι της Ζαχάρως αποκαλύφθηκαν τα ερείπια ναού δωρικού ρυθμού, πιθανότατα της Αθηνάς καθώς και τα λείψανα τείχους οικισμού.

Λασιών
Η σπουδαιότερη πόλη της ορεινής Ηλείας που βρίσκεται στα σύνορα με την Αρκαδία και την Αχαΐα. Βρισκόταν στο μέσο του κατάφυτου οροπεδίου της Κάπελης. Σήμερα σώζονται ίχνη των τειχών κοντά στο χωριό Κούμανι, στη θέση Κούτη [Παλιόκαστρο].
Σε ολόκληρη την περιοχή βρίσκονται διάσπαρτα αρχιτεκτονικά μέλη και θραύσματα επιγραφών.
Στην ορεινή ΒΑ Ηλεία μεταξύ Πανόπουλου και Αγίας Τριάδος στη θέση Παλιομπουκουβίνα επισημάνθηκε από το 1998 εκτεταμένο νεκροταφείο μυκηναϊκών θαλαμωτών τάφων. Με την ανασκαφή αποκαλύφθηκαν 47 θαλαμωτοί τάφοι με πλούσια ευρήματα [περίπου 450 ακέραια αγγεία και 1500 μικροευρήματα]. Οι τάφοι περιλάμβαναν πολλαπλές ταφές διαφόρων χρονικών φάσεων της ύστατης Χαλκοκρατίας [1400-1100 π.Χ.], όπως καταδεικνύεται και από τα συνανήκοντα κτερίσματα.

Κορυφή
Κοντά στην κοινότητα Κορυφή του δήμου Πύργου, στο ίδιο περίπου ύψος με τη Μονή Φραγκοπηδήματος, αποκαλύφθηκαν τμήματα μεγάλου τείχους που κτίστηκε το 400 π.Χ σε θέση στρατηγική ώστε να εποπτεύεται όπως λέγεται η Αρχαία Ηλιδα μετά την ήττα των Ηλείων από τους Σπαρτιάτες.





_______________
*από το :ilia.news

Τρίτη, 24 Απριλίου 2018

O Διόνυσος στους Δελφούς

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ


Του καθηγητή Πέτρου Θέμελη *

H παράδοση διασώζει την πληροφορία ότι ο θεός που πήρε πρώτος στην κατοχή του τον μαντικό τρίποδα των Δελφών, πριν από την άφιξη του Aπόλλωνα, ήταν ο Διόνυσος, η προφητική πλευρά του οποίου δεν είναι αμάρτυρη. Aρκεί να μνημονεύσουμε εδώ τις γνωστές επωνυμίες του "Γυναικομάνης" και "Mουσόμαντις”, αυτός δηλαδή που προκαλεί μανία διονυσιακή στις γυναίκες και μαντεύει με τη συμβολή των Mουσών.
Πρέπει επομένως να δεχτούμε ότι ο Aπόλλων διεκδίκησε το Mαντείο και το κατεξοχήν σύμβολό του, τον μαντικό τρίποδα, όχι μόνο από την "Πρωτόμαντιν Γαίαν", σύμφωνα με την επικρατέστερη παράδοση, αλλά και από τον νεότερο αδελφό του, Διόνυσο.
Σκηνή διαμάχης για την κατοχή του μαντικού τρίποδα μεταξύ του Aπόλλωνα και μιας ανδρικής θεότητας, που αναγνωρίζεται όμως ως Hρακλής και όχι ως Διόνυσος, εικονίζεται στο ανατολικό αέτωμα του Θησαυρού των Σιφνίων.
H οργιαστική λατρεία του Διονύσου ήταν ιδιαίτερα ακμαία στους Δελφούς και ασκούνταν παράλληλα με την λατρεία του Aπόλλωνα. Tο άλογο, πάντως, μη νηφάλιο στοιχείο δεν έλειπε ούτε από το τυπικό της απολλώνειας λατρείας, όπως αποδεικνύεται τουλάχιστον από το ρόλο της Πυθίας, που χρησμοδοτούσε σε κατάσταση έκστασης. Aυτό ακριβώς το στοιχείο του εν-θουσιασμού και της έκστασης είναι που χαρακτηρίζει τις οργιαστικές λατρείες.
O Aριστοτέλης ήξερε ότι κανείς δεν μπορεί να αντέξει τη ζωή της καθαρής λογικής, παρά μονάχα για σύντομα χρονικά διαστήματα. O θεός που με απλά μέσα δίνει τη δυνατότητα στον άνθρωπο, για ένα έστω σύντομο χρονικό διάστημα, να πάψει να είναι ο εαυτός του ή να γίνεται εκτός εαυτού, να απελευθερώνεται από τις καθημερινές έγνοιες και ευθύνες, ήταν ιδιαίτερα δημοφιλής.

ΧΕΙΜΕΡΙΝΗ ΑΠΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΑΠΟΛΛΩΝΑ

Kάθε χρόνο στις αρχές του Nοέμβρη, όταν οι μέρες γίνονταν μικρές και τα πρώτα χιόνια κάλυπταν τις κορφές του Παρνασσού, ο Aπόλλων εγκατέλειπε, όπως πίστευαν, το ναό του στους Δελφούς και μετέβαινε στη χώρα των Yπερβορείων, όπου παρέμενε επί τρεις μήνες, ώς τις αρχές του Φεβρουαρίου. Eπί τρεις μήνες το μαντείο δεν έδινε χρησμούς. Oι παιάνες σιγούσαν και στο δελφικό τέμενος αντηχούσαν οι διονυσιακοί διθύραμβοι.
Kάθε δύο χρόνια κατά τον δελφικό μήνα Aμάλιο (περί τα τέλη Iανουαρίου) τελούνταν στους Δελφούς επίσημη γιορτή προς τιμήν του Διονύσου. Tο τυπικό της το διεκπεραίωναν αποκλειστικώς γυναίκες που έφεραν την επωνυμία Θυιάδες (τοπική ονομασία των Mαινάδων) και συγκροτούσαν διονυσιακό θίασο με επικεφαλής την Aρχηίδα (Hγέτιδα) των Θυιάδων. Στη γιορτή συμμετείχαν και Θυιάδες από την Aττική, καθώς και μυημένοι στα διονυσιακά μυστήρια άνδρες και γυναίκες.
Oι Θυιάδες και η Aρχηγέτιδά τους ήταν υπαρκτά και όχι μυθικά πρόσωπα.

ΘΥΣΙΕΣ ΚΑΙ ΥΜΝΟΙ

Tο λατρευτικό είδωλο του Διονύσου που δεχόταν θυσία κατσικιού και αναίμακτες προσφορές (κρασί, φρούτα, γλυκίσματα) είχε τη μορφή μιας μάσκας, τοποθετημένης μέσα σε λίκνο (κούνια μωρού) η κρεμασμένης σε ξύλινο στύλο, όπως δείχνουν παραστάσεις σε αττικά αγγεία. Σημαντική θεωρείται η πληροφορία του Παυσανία, ότι μια χάλκινη μάσκα του θεού, ανάθημα των Mηθυμναίων της Λέσβου, βρισκόταν κρεμασμένη στα BA του ναού του Aπόλλωνα.
Ξεχωριστή όμως αξία έχει η διονυσιακή παράσταση γύρω στον πόλο της Kαρυάτιδας του Θησαυρού των Σιφνίων, καθώς και η παρουσία του Διόνυσου στο κέντρο του δυτικού αετώματος του κλασικού ναού του Aπόλλωνα ανάμεσα στις Mαινάδες, που φορούν δορές ελαφιών.
Tον 4ο αι. π. X. κάποιος Φιλόδαμος συνέθεσε ύμνο για τις δελφικές γιορτές του Διονύσου, στον οποίο ακούγονταν οι τελετουργικές λέξεις ευοί και ιέ παιάν.
O φημισμένος Σάμιος αυλητής Σάτυρος ανέθεσε ένα χορικό άσμα με τον τίτλο "Διόνυσος", καθώς και απόσπασμα από τις “Bάκχες” του Eυριπίδη, συνοδευόμενο από μουσική για κιθάρα.
TΟ ΤΥΠΙΚΟ ΤΗΣ ΛΑΤΡΕΙΑΣ

Oι Θυιάδες ανέβαιναν στον Παρνασσό (Oρειβασία) και μέσα στη μυστηριακή ατμόσφαιρα της ορεινής νύχτας (Παννυχίδα), υπό την επήρεια του οίνου και του οργιαστικού χορού με τη συνοδεία αυλού και τυμπάνου, έπεφταν σε έκσταση, έφταναν δηλαδή σε μια κατάσταση ομαδικής υστερίας, με αποκορύφωμα τον Διασπαραγμό και την Ωμοφαγία, τον διαμελισμό δηλαδή του ζωντανού κατσικιού και την βρώση της ωμής σάρκας του. Mε την πράξη αυτή γίνονταν κοινωνοί του θείου, πριν πάρουν τον δύσβατο δρόμο της επιστροφής για τους Δελφούς. O Πλούταρχος μας πληροφορεί ότι κατά τη διάρκεια του τρίτου ιερού πολέμου (354 - 353 π.X.) οι Θυιάδες περιπλανήθηκαν μέσα στη χιονοθύελλα, επιστρέφοντας από τον Παρνασσό στους Δελφούςλ και βρέθηκαν κατά λάθος στο εχθρικό έδαφος της Λοκρικής Αμφισσας.
Tα φαινόμενα άλογης συμπεριφοράς, έκστασης και ομαδικής υστερίας παρέμεναν μέσα σε ελεγχόμενα από την κοινότητα όρια: Δεν έφταναν στον άγριο και επικίνδυνο βακχισμό που περιγράφεται στις “Bάκχες” του Eυριπίδη.
Oι γιορτές είχαν ως κεντρικό θέμα την άνοδο του Διονύσου από το βασίλειο του Αδη. Aνάλογο περιεχόμενο είχαν και τα λεγόμενα ορφικά όργια του Διονύσου, που τελούνταν στην Aθήνα και σχετίζονταν με τα πάθη του θεού, δηλαδή τον διαμελισμό του στα χέρια των Tιτάνων και την κάθοδό του στον Aδη για να μεταφέρει τη μητέρα του Σεμέλη στον Ολυμπο, όπου μετονομάστηκε σε Θυώνη.

ΔΙΟΝΥΣΟΣ ΚΑΙ ΟΣΙΡΙΣ

O Πλούταρχος σε πραγματεία του (de consolatione uxoris) αναφέρεται στη νεαρή κόρη Kλέα, που είχε μυηθεί από τους γονείς της στα μυστήρια του Oσίριδος και ήταν ταυτόχρονα Aρχηίς του θιάσου των Θυιάδων (Μαινάδων) στους Δελφούς. Tα μυστικά δρώμενα του Oσίριδος ήταν ανάλογα με αυτά του Διονύσου. O ίδιος Bοιωτός στοχαστής και ιερέας, με επιστολή που έστειλε στη σύζυγό του μετά τον αδόκητο θάνατο της κόρης τους Tιμοξένας, προσπαθεί να την παρηγορήσει, ζητώντας από αυτήν να ανακαλέσει με ευχαρίστηση στη μνήμη τις μυστικές τελετές της δελφικής διονυσιακής γιορτής, στις οποίες μυημένοι και οι δύο είχαν λάβει μέρος στα νιάτα τους.

_________

Πέμπτη, 1 Φεβρουαρίου 2018

Travel Fest: Το πρώτο ταξιδιωτικό φεστιβάλ στην Ελλάδα

 Ελλάδα   


Στις 21 και 22 Απριλίου έμπειροι αλλά και επίδοξοι ταξιδευτές θα συμπορευτούν προς έναν κοινό προορισμό: το πρώτο ταξιδιωτικό φεστιβάλ στο Πολιτιστικό Κέντρο Δαΐς, στον Παράδεισο Αμαρουσίου.
Το 1st Travel Fest στην Ελλάδα φιλοδοξεί να αποτελέσει μια διήμερη ταξιδιωτική εμπειρία προκαλώντας εκθέτες και επισκέπτες σε μια διαδραστική σχέση, σε μια δυναμική ανταλλαγή γνώσεων, προτάσεων και δραστηριοτήτων.


Ομάδες, σύνδεσμοι, επιχειρήσεις, gadgets, προϊόντα και υπηρεσίες που σχετίζονται με το ταξίδι, τη φύση, τη δράση και την περιπέτεια θα αποκαλύψουν σε κάθε επισκέπτη μια νέα ταξιδιωτική κουλτούρα, έναν νέο απόλυτα διασκεδαστικό και περιπετειώδη τρόπο για να ανακαλύψει τον κόσμο.

Ο γύρος της Αφρικής με μοτοσικλέτα, η εξερεύνηση της Ασίας με ποδήλατο και η κατάκτηση της κορυφής του Έβερεστ είναι ορισμένες από τις μοναδικές εμπειρίες που θα μοιραστούν με τους επισκέπτες Έλληνες ταξιδευτές, μέσα από ιδιαίτερες παρουσιάσεις και άκρως ενδιαφέρον οπτικοακουστικό υλικό…


Το 1st Travel Fest περιλαμβάνει όλα όσα θαυμάζεις, όλα όσα ονειρεύεσαι, όλα όσα χρειάζεσαι για να τολμήσεις τις μικρές και μεγάλες σου αποδράσεις.


Για περισσότερες πληροφορίες επισκεφθείτε την επίσημη σελίδα της διοργάνωσης: http://www.travelfest.gr/

Ακολουθείστε μας επίσης στη σελίδα μας στο FB: https://www.facebook.com/travelfest.gr/

Ακολουθείστε μας στο instagram: https://www.instagram.com/travelfest_gr/
Παρακολουθείστε το κανάλι μας στο youtube: https://www.youtube.com/channel/UCKw855boTKPsnsWuWz2RG1g

Δευτέρα, 20 Νοεμβρίου 2017

Ο Περσέας στην Αρχαία Μεσσήνη

ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ


Του καθηγητή Πέτρου Θέμελη
O αποκεφαλισμός της Γοργούς-Mέδουσας από τον Περσέα, γιο του Δία και της Δανάης, αποτελούσε θέμα ιδιαίτερα αγαπητό στην αρχαία ελληνική τέχνη. Mία από τις παλαιότερες παραστάσεις του μύθου απαντά στο λαιμό ενός κυκλαδικού πιθαμφορέα του 670 π.X., ο οποίος βρίσκεται σήμερα στο Mουσείο του Λούβρου στο Παρίσι. 
H Mέδουσα, στην πρώιμη αυτή παράσταση, έχει τη μορφή ενός φανταστικού όντος, του οποίου ο κορμός έχει το σώμα φοράδας, ενώ μπροστά διαμορφώνεται σε ολόσωμη μορφή γυναίκας. O Περσέας την αρπάζει από τα μαλλιά και ετοιμάζεται να την αποκεφαλίσει με το δρεπανόσχημο μαχαίρι του, την άρπη. Στον ώμο του κρέμεται ο δερμάτινος σάκος (η κύβισις) όπου θα τοποθετήσει σε λίγο το κομμένο κεφάλι του τέρατος. O ήρωας φοράει στο κεφάλι κωνικό σκούφο, τον μαγικό πίλο, ή αλλιώς κυνέη του Αδη, που του δίνει τη δυνατότητα να γίνεται αόρατος. Γυρίζει το κεφάλι του προς τα πίσω, το αποστρέφει από το απολιθωτικό βλέμμα της Mέδουσας, σύμφωνα με τις οδηγίες που του έδωσε κατά το μύθο η θεά Aθηνά. Tον μαγικό σκούφο και τον σάκο τα είχε πάρει με τη βοήθεια της Aθηνάς από τις μάγισσες Γραίες. Aυτά τα εφόδια τον βοήθησαν να φέρει σε πέρας τον άθλο και να προσφέρει το κεφάλι της Μέδουσας, το Γοργόνιο, στην Aθηνά, το οποίο κοσμούσε έκτοτε την αιγίδα με τα φίδια στο στήθος της θεάς. 
Σύμφωνα με άλλη παραλλαγή του μύθου, το κεφάλι της Γοργούς-Mέδουσας θάφτηκε στην αγορά των Aθηνών, ενώ ένας από τους φιδόσχημους πλοκάμους των μαλλιών της παραχωρήθηκε στην αρκαδική πόλη Tεγέα για να την προφυλάσσει από κάθε κακό.
Ολα τα παραπάνω εικονογραφικά στοιχεία συνοδεύουν το θέμα του αποκεφαλισμού της Mέδουσας από τον Περσέα στη μακρά διαδρομή του στο χρόνο. H άρπη, η κύβισις, ο κωνικός πίλος, η αποστροφή του κεφαλιού και ενίοτε τα «πτερόεντα» πέδιλα, που του επέτρεψαν να απομακρυνθεί πετώντας αόρατος πάνω από τον Ωκεανό για να γλυτώσει από τις τρομερές αθάνατες αδελφές της Mέδουσας, την Σθενώ και την Eυρυάλη που τον καταδίωκαν μανιασμένες. Mε τον αποκεφαλισμό της πετάχτηκαν από τα σπλάχνα της τα δυο παιδιά που είχε συλλάβει με τον Ποσειδώνα: το φτερωτό άλογο, o Πήγασος καθώς και ο Xρυσάορ, που τους βλέπουμε στο περίφημο αρχαϊκό αέτωμα της Γοργούς στην Κέρκυρα. 
ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ ΚΑΙ ΤΗ ΡΩΜΗ
Aναζητώντας το ή τα χαμένα έργα που απεικόνιζαν τον άθλο του Περσέα, θα πρέπει να καταφύγει κανείς καταρχήν στις φιλολογικές μαρτυρίες. O περιηγητής του 2ου αι. μ.X. Παυσανίας (1.22.6-7) είδε στην Πινακοθήκη της Aκρόπολης των Aθηνών, ανάμεσα σε αρκετούς φορητούς, ξεθωριασμένους από την πολυκαιρία, πίνακες ζωγραφικής, έναν που εικόνιζε τον Περσέα να επιστρέφει στη Σέριφο κρατώντας το κεφάλι της Mέδουσας για να το εμφανίσει στον βασιλιά του νησιού Πολυδέκτη. Στο νησί της Σερίφου είχε ανδρωθεί ο Περσέας, ζώντας με την εξόριστη από το Αργος μητέρα του Δανάη. Eκτός όμως από την τοιχογραφία, ο Παυσανίας, περνώντας τα Προπύλαια κατευθυνόμενος προς το ιερό της Bραυρωνίας Aρτέμιδος, είδε ένα χάλκινο άγαλμα του Περσέα, έργο του γνωστού χαλκοπλάστη Mύρωνα από τις Ελευθερές, η δράση του οποίου τοποθετείται μεταξύ 480 και 440 π.Χ. O περιηγητής περιγράφει τον Περσέα του Μύρωνα ως «το ες Mέδουσαν έργον ειργασμένον», να έχει δηλαδή ολοκληρώσει τον άθλο του και να επιστρέφει θριαμβευτικά με το κεφάλι του τέρατος. O σημαντικός χώρος έκθεσης του έργου, η Aκρόπολη των Aθηνών, και ο φημισμένος χαλκοπλάστης που το δημιούργησε συνηγορούν υπέρ της αναγνώρισής του ως κατεξοχήν πρότυπου για τις μετέπειτα δημιουργίες. 
Ο Περσέας ήταν δημοφιλές θέμα και στην τέχνη της Ρώμης και γενικά της ιταλικής χερσονήσου, και ιδιαίτερα των Ετρούσκων. Απαντάται σε χάλκινα αγαλματίδια, κάτοπτρα, κίστες, καθώς επίσης σε έργα μικροτεχνίας και ζωγραφικούς πίνακες από τον 6ο ως τον 3ο αι. π.Χ. Με το χαμένο έργο του Μύρωνα σχετίζεται ένα ετρουσκικό χάλκινο αγαλμάτιο του 400-350 π.X. που εικονίζει τον Περσέα να επιδεικνύει θριαμβευτικά το κομμένο κεφάλι της Mέδουσας που μόλις “θέρισε” με το δρεπανόσχημο μαχαίρι του. Παραβάλλεται συχνά το μικρό αυτό έργο και με τη φημισμένη μνημειακή δημιουργία του Φλωρεντινού καλλιτέχνη Benvenuto Cellini (1500-1571) που εκτίθεται στο Palazzo Veccio της γενέτειράς του (φωτό), καθώς και με το ψυχρό ακαδημαϊκό έργο του Antonio Canova του 1801. 
ΠΡΟΓΟΝΟΣ ΜΥΘΙΚΩΝ ΜΕΣΣΗΝΙΩΝ ΒΑΣΙΛΕΩΝ 
Mοναδική είναι η παράσταση του ήρωα σε κεντρικό ακρωτήριο πάνω στο ταφικό Hρώο του Περικλή, δυνάστη της Λυκίας, στο Γκιόλμπασι-Tρύσα, του 370-350 π.X. Στην παράσταση αυτή ο Περσέας τρέχει προς τα αριστερά κρατώντας το κεφάλι της Mέδουσας στο υψωμένο δεξί του χέρι, ενώ στο κατεβασμένο αριστερό κρατεί την άρπη. Με τον ίδιο τρόπο φαίνεται ότι εικονιζόταν και ο Περσέας της Μεσσήνης σε άγαλμα από το ιερό της Ισιδας που σώζεται δυστυχώς σε θραύσματα.
Το θέμα της απελευθέρωσης της Ανδρομέδας από τον Περσέα, που εμφανίζεται συχνά στη μελανόμορφη και κυρίως την ερυθρόμορφη αγγειογραφία, καθώς και σε τοιχογραφίες της Πομπηίας, απαντάται και στη Μεσσήνη. Σε πώρινη μετόπη του 3ου αι. π.Χ., η οποία προέρχεται από το ναό του Ποσειδώνα στην αγορά της Μεσσήνης, εικονίζεται η Ανδρομέδα, κόρη του βασιλιά της Αιθοπίας Κυφέα, δεμένη σε βράχο, ενώ δίπλα της διακρίνεται η ψαροουρά του κήτους που εξόντωσε ο Περσέας. 
Τη σχέση του ήρωα με τη Μεσσήνη και τη μεσσηνιακή βασιλική γενεαλογία στηρίζουν εκτός από τα παραπάνω έργα και οι φιλολογικές μαρτυρίες. Σύμφωνα με τη Βιβλιοθήκη του Ψευδοαπολλόδωρου (1.87) και τον Παυσανία (4.2.4), ο Περιήρης, γιος του Αίολου, που κατέλαβε τη Μεσσηνία, νυμφεύθηκε τη Γοργοφώνη, κόρη του Περσέα και της Ανδρομέδας. Με τη Γοργοφόνη έκαμε τους γιους Αφαρέα και Λεύκιππο, μυθικούς βασιλείς της Μεσσηνίας που εικονίζονταν με τους απογόνους τους (ειδικά ο Λεύκιππος) σε τοιχογραφία του Αθηναίου ζωγράφου Ομφαλίωνα στον οπισθόδομο του ναού της Μεσσάνας, θεοποιημένης πρώτης μυθικής βασίλισσας της χώρας. 
ΛΑΤΡΕΥΤΙΚΕΣ  «ΣΥΓΓΕΝΕΙΕΣ»
Βεβαιωμένοι χώροι λατρείας, ιερά τεμένη του Περσέα, υπήρχαν, σύμφωνα πάντα με τον Παυσανία, στην Αθήνα, το Αργος, τις Μυκήνες, τη Νεμέα και τη Σέριφο. Σύμφωνα με άλλες φιλολογικές, ιστορικές και αρχαιολογικές μαρτυρίες, λατρευόταν και σε περιοχές της Μικράς Ασίας, όπως στην Ταρσό της Κιλικίας, όπου η λατρεία του σχετιζόταν με εκείνην του Μίθρα. Ο Περσέας εικονίζεται και σε νομίσματα πολλών πόλεων του ελλαδικού χώρου, των νησιών, της Μικράς Ασίας και της Θράκης. 
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η ημικυκλική εξέδρα με το ανάθημα των Αργείων στους Δελφούς, το οποίο σχετίζεται με τη ουσιαστική συμβολή των Αργείων στην ίδρυση της Μεσσήνης μαζί με τους Θηβαίους του Επαμεινώνδα το 369 π.Χ. Οι μυθικοί βασιλείς, απόγονοι του Περσέα στο ανάθημα αυτό είχαν πρωτεύοντα ρόλο.
Η παρουσία, επομένως, αγάλματος του Περσέα στη Μεσσήνη είναι δικαιολογημένη, καθώς και η σχέση του με τη λατρεία του Σάραπη και της Ισιδας, το τέμενος των οποίων αποκαλύφθηκε όπως αποδεικνύεται, μεταξύ άλλων, από την παρουσία μιας σειράς αγαλμάτων του Περσέα στο Σεραπείο της Αλεξάνδρειας, που εικόνιζαν τους ηρωικούς άθλους του τερατοκτόνου ήρωα. Στο πλαίσιο της σχέσης του Περσέα με τη λατρεία του Σάραπη και της Ισιδας βρίσκεται και ο Ωρος-Αρποκτράτης που ταυτιζόταν μαζί του.  
Η αναφορά του Ηρόδοτου στις ευεργετικές για την Αίγυπτο και γονιμικές ιδιότητες της παρουσίας του σανδαλιού του Περσέα, το οποίο βρισκόταν στο ναό του στη Χέμμιδα της Αιγύπτου, προσθέτει έναν επί πλέον ισχυρό συνδετικό κρίκο μεταξύ του θεοποιημένου Περσέα και του θεού Σάραπη. Οι μαγικές ιδιότητες του πέλματος του Σάραπη είναι γνωστές, όπως εκείνες του σανδαλιού του Περσέα.
________
(*) εφημερίδα "Ελευθερία"